2018/10/03

Шударга ёсны лекц 12-2: Шударга ёсонд хүрэх арга зам

Өмнөх - Ижил хүйстний гэрлэлтийн талаар хэлэлцэх нь

Сандел:
Бидэнд 2 асуулт үлдсэн. Юуны өмнө, шударга ёсны тухай тунгаах үед “сайн амьдрахуй”-н асуудлыг судлах нь зайлшгүй юу? Хариулт нь “Тийм”.

Дараах нь, сайны талаар онолдох боломжтой юу? Энэ ч бас “Тийм” байх. Тэгвэл эдгээр 2 асуултын хариултыг цааш нь ахиулан хөгжүүлье гэж бодож байна.

2018/10/02

Шударга ёсны лекц 12-1: Ижил хүйстний гэрлэлтийн талаар хэлэлцэх нь

Өмнөх - Эх оронч үзлийн ацан шалаа

Сандел:
Өмнөх лекцээр “Түүхчилсэн бие хүний төсөөлөл”-ийн талаар ярилцсан. Тэгээд зөвшил зөвшөөрөлтэй ямар ч холбоогүйгээр үүсдэг нэгдэл болон бүлгийн гишүүний үүргийн тухай судалсан. Тиймэрхүү нэгдэл болон үүрэг нь бидний хоорондоо байгуулсан гэрээ, зөвшил, эсвэл сонголтоос өөр шалтгаанаар үүсдэг зүйлс байсан.

2018/09/26

Шударга ёсны лекц 11-2: Эх оронч үзлийн ацан шалаа

Өмнөх - Сайн сайнтай мөргөлдөх үед

Сандел:
Энэ удаад ярилцах сэдэв бол, нэгдлээс болон коммунитийн гишүүн байснаар үүсдэг үүргүүд гэж бий гэх санааны эсрэг хамгийн хүчтэй няцаалт. Үүн дээр коммунитээс төрөх тэдгээр үүргүүдийг өмгөөлөх боломжтой эсэхийг судална.

2018/09/18

Шударга ёсны лекц 11-1: Сайн сайнтай мөргөлдөх үед

Өмнөх - Боолын нийгэмд шударга ёс бий гэв үү?

Сандел:
Өнөөдөр Аристотельд гаргаж тавьсан Кантын няцаалтын талаар эхлээд ярилцана.
Кант, Аристотелийн санааг буруу гэж үзсэн.
Суурь эрхүүд баталгаажсан шударга бүтэц тогтолцоог бэлдэж, тэр бүтэц дотроо хүмүүс өөрсдийн дүрслэн төсөөлөх “сайн амьдрахуй”-г хөөн эрэлхийлж болойхуйц байхаар загварчлах нь чухал болохоос бус, ямар нэгэн “сайн амьдрахуй”-н тухай ухагдахуунд суурилж хууль хийгээд шударга ёсны зарчмыг тогтоох нь албадлагын аюулыг төрүүлж болзошгүй бөгөөд зөвшөөрөх боломжгүй гэж үзсэн.

2018/09/12

Шударга ёсны лекц 10-2: Боолын нийгэмд шударга ёс бий гэв үү?

Өмнөх - Гольф тоглохын зорилго бол "алхах"?!

Сандел:
Өмнөх лекцээр Кейси Мартин гольфын холбооны цуврал тэмцээний үеэр гольфын машин хэрэглэх эрхтэй эсэх талаар ярилцсан. Иймэрхүү мэтгэлцээн хийх нь улс төрийн философийг ойлгох тал дээр юугаараа чухал болохыг эргэн санана уу.

2018/09/03

Шударга ёсны лекц 10-1: Гольф тоглохын зорилго бол "алхах"?!

Өмнөх - Хамгийн сайн лимбэ хэнд очих ёстой вэ?

Сандел:
Өмнөхийн үргэлжлэл болгож, өнөөдөр ч бас Аристотелийн тухай ярилцъя.
Өнөөгийн шударга ёсны онолууд нь ёс суртахууны үнэ цэнэ ч юм уу ариун ёс гэх мэт ухагдахууныг шударга ёс болон эрхээс салгаж заагласан зүйлс байсан.
Харин Аристотелийн санаа нь Кант, Ролз нарынхаас ялгаатай. Түүний хэлэх шударга ёс бол, хүмүүст тохирсон юмыг нь оноох явдал. Аристотелийн шударга ёсны онолын гол цөмд нь ийм нэг санаа яваа. Шударга ёс болон эрхийн тухай онолдох үед, нийгмийн үйл явц болон тогтолцооны утга учир, зорилго, өөрөөр хэлбэл телосийн талаар тунгаах нь зайлшгүй явдал юм, гэх санаа.

2018/08/29

Шударга ёсны лекц 9-2: Хамгийн сайн лимбэ хэнд очих ёстой вэ?

Өмнөх - Би яагаад тэнцсэнгүй гэж?

Сандел:
Өмнөх лекцээр элсэлтийн журамд арьс өнгийг шалгуурын нэг фактор болгон оруулдаг цөөнхийг дэмжих хөтөлбөрийн зөв буруугийн талаарх үндэслэлийг ярилцаад дууссан.
Хэлэлцүүлгийн явцад цөөнхийг дэмжих хөтөлбөрийг дэмжсэн 3 янзын үндэслэл урган гарч ирсэн.

2018/08/22

Шударга ёсны лекц 9-1: Би яагаад тэнцсэнгүй гэж?

Өмнөх - Миний цалинг юу шийдэх вэ?

Сандел:
Өмнөх лекцээр ялгаатай 2 төрлийн аргумент болох “ёс суртахууны үнэ цэнэ” ба “хүлээлтэнд хандах зүй ёсны эрх” хоёрын дундуур татсан Ролзын ангиллын талаар ярилцсан.
Ролз хуваарилалтын шударга ёсыг ёс суртахууны үнэ цэнийн асуудал гэж харах, эсвэл тухайн хүний ариун ёсонд тохируулан урамшуулах ёстой зүйл гэж тунгаахыг буруу гэж онолдсон. Энэ удаад ёс суртахууны үнэ цэнийн асуудлыг хуваарилалтын шударга ёстой хэрхэн холбогдож болох талаар судлах болно.

2018/08/13

Шударга ёсны лекц 8-2: Миний цалинг юу шийдэх вэ?

Өмнөх - Ялагчид тохоогдох зүйл

Сандел:
Өмнөх лекцийн төгсгөлд, та бүхний төрсөн дарааллын талаар судалгаа явуулж үзсэн. Түүний үр дүнд, энэ танхимд сууж байгаа хүмүүсийн хэдэн хувь нь өөрийгөө айлын том нь гэж гараа өргөсөн билээ?

75-80% хавьцаа байсан. Хуваарилалтын шударга ёсны талаар тунгаах үед, яагаад энэ чухал вэ?

2018/08/01

Их хөлгөний буддизм (9р хэсэг)

Өмнөх - Их хөлгөний буддизм (8р хэсэг)

Японы нэрт буддизм судлаач Сасаки Шизука профессорын ганцаарчилсан лекцээс.


Зүгээр л “Намо Амитабаяа”-г амандаа уншаад бай

2018/07/25

Их хөлгөний буддизм (8р хэсэг)

Өмнөх - Их хөлгөний буддизм (7р хэсэг)

Японы нэрт буддизм судлаач Сасаки Шизука профессорын ганцаарчилсан лекцээс.


4.  Авид бурхны хүч – Сугаавадийн сургаал

2018/07/17

Их хөлгөний буддизм (7р хэсэг)

Өмнөх - Их хөлгөний буддизм (6р хэсэг)

Японы нэрт буддизм судлаач Сасаки Шизука профессорын ганцаарчилсан лекцээс.


Ерөөсөө л судрын хүчинд итгэ

2018/07/10

Их хөлгөний буддизм (6р хэсэг)

Өмнөх - Их хөлгөний буддизм (5р хэсэг)

Японы нэрт буддизм судлаач Сасаки Шизука профессорын ганцаарчилсан лекцээс.


    3.  Үүрдийн будда – Цагаан лянхуа судар

    2018/06/27

    Шударга ёсны лекц 8-1: Ялагчид тохоогдох зүйл

    Өмнөх - Гэрээ л бол гэрээ юү?

    Сандел:
    Өнөөдөр “Хуваарилалтын шударга ёс” гэсэн асуудлын талаар ярилцъя. Бид бүхэн ямар зарчимд тулгуурлан баялаг болон эрх мэдэл, боломжийг хуваарилах ёстой вэ? Жон Ролз энэ асуултанд маш нарийвчлалтай хариулсан байдаг. Өнөөдөр тэр хариултыг судалцгаая.

    2018/06/07

    Шударга ёсны лекц 7-2: Гэрээ л бол гэрээ юу?

    Өмнөх - "Худал хэлэх" ба "Бултах"

    Сандел:
    Өмнөх лекцээр Кантын хөтөлбөргүй захирамжийн тухай ярилцаж, Кант худал хэлэхийн эсрэг хэрхэн яаж хөтөлбөргүй захирамжийг хэрэгжүүлэх талаар тунгаасан. Кантын ёс суртахууны онолыг хэрэгжүүлсэн бас нэг жишээг одоо харцгаая. Тэр бол Кантын улс төрийн онол юм.

    2018/05/28

    10,000 жил хувираагүй амьдрал - Хазза

    Өрөөсөн гартаа нум барьсан 10,000 жил.
    Танзанид амьдрах Хазза (буюу Хаззабэ) омгийнхон тэгж л их байгаль дунд амьдарсаар ирж.


    2018/05/22

    Төвөд

    Урьд цагт Мао Зэдун “Хүнийг захирахад зуун цэрэг хэрэггүй, харин ганц дуу л байхад хангалттай” гэж хэлсэн гэдэг.

    2018/05/15

    Шударга ёсны лекц 7-1: "Худал хэлэх" ба "Бултах"

    Өмнөх - Ёс суртахууны хамгийн дээд зарчим

    Сандел:
    Өмнөх лекцээр Кантын ёс суртахууны онолыг эхнээс нь дуустал нь харцгаасан. Тэгэхээр “Моралийн метафизик суурь” бүтээлд бичигдсэн Кантын ёс суртахууны онолыг ойлгохын тулд 3 асуултанд хариулах шаардлагатай.

    2018/05/04

    Шударга ёсны лекц 6-2: Ёс суртахууны хамгийн дээд зарчим

    Өмнөх - Өөрийн сэдлээ анзаар

    Сандел:
    Энэ удаа ч бас Кантыг ярилцах бөгөөд, үүгээр та бүхэн үндсэндээ Кантыг ойлгож, түүний юу хийхээр зорьсныг мэддэг болох болно.
    (Мушилзан инээснээ) инээгээд байна уу? Гэхдээ нээрээ шүү.

    2018/04/26

    Их хөлгөний буддизм (5р хэсэг)

    Өмнөх - Их хөлгөний буддизм (4р хэсэг)

    Японы нэрт буддизм судлаач Сасаки Шизука профессорын ганцаарчилсан лекцээс.

    • Ертөнцийг бүрдүүлэгч элементүүд ч хүртэл оршин байдаггүй

    2018/04/18

    Их хөлгөний буддизм (4р хэсэг)

    Өмнөх - Их хөлгөний буддизм (3р хэсэг)

    Японы нэрт буддизм судлаач Сасаки Шизука профессорын ганцаарчилсан лекцээс.
      
    2.  Хоосон чанарын үзэл дэлгэрсэн нь – Билиг барамидын судар

    2018/04/04

    Их хөлгөний буддизм (3р хэсэг)

    Өмнөх - Их хөлгөний буддизм (2р хэсэг)

    Японы нэрт буддизм судлаач Сасаки Шизука профессорын ганцаарчилсан лекцээс.

    • Учрах боломжгүй буддатай учрах арга сүвэгчилсэн нь

    2018/03/26

    Их хөлгөний буддизм (2р хэсэг)

    Өмнөх - Их хөлгөний буддизм (1р хэсэг)

    Японы нэрт буддизм судлаач Сасаки Шизука профессорын ганцаарчилсан лекцээс.

    • Авидармын буддизмаас салаалалт үүссэн

    2018/03/19

    Их хөлгөний буддизм (1-р хэсэг)

    Японы нэрт буддизм судлаач Сасаки Шизука профессорын ганцаарчилсан лекцээс.

    2018/03/14

    Шударга ёсны лекц 6-1: Өөрийн сэдлээ анзаар

    Өмнөх - Эхийн сэтгэл - зарна

    Сандел:
    За өнөөдөр манай хичээлийн хамгийн хэцүү философич болох Иммануил Кантыг гаргаж ярилцана. Тэрээр “Яагаад бид нар хүний эрхэм чанарыг (dignity of person) хүндэтгэх хөтөлбөргүй үүрэг хүлээдэг вэ? Яагаад зөв зорилгын төлөө байсан ч хүнийг хэрэгсэл болгон ашиглаж болохгүй вэ?” гэсэн асуудлын тухай өөр тайлбар бидэнд хэлж өгнө.

    2018/03/02

    Шударга ёсны лекц 5-2: Эхийн сэтгэл - зарна

    Өмнөх - Цэргийг мөнгөөр хөлслөж болох уу?

    Сандел:
    Энэ удаагийн лекцээр хүний нөхөн үржихүй, өөрөөр хэлбэл жирэмслэлт, төрөлттэй холбоотой асуудал дээр зах зээл ямар үүрэг роль гүйцэтгэж болох талаар, та бүхний санал бодлыг сонсъё гэж бодож байна.
    Сүүлийн үед үргүйдлийг эмчилдэг эмнэлгүүд эм бэлгийн эс нийлүүлэгч хайдаг болсон. Харвардын Их Сургуулийн оюутны хэвлэл болох “Харвард Кримсон” сонин дээр хүртэл эм бэлгийн эс нийлүүлэгчид хандсан зар тавигдаж байсан. Гэхдээ хэн хүссэн бүхэн нийлүүлэгч болох боломжтой биш. 2, 3 жилийн өмнө гарсан нэг зарыг энд танилцуулъя.

    2018/02/20

    Шударга ёсны лекц 5-1: Цэргийг мөнгөөр хөлслөж болох уу?

    Өмнөх - Нийгэмд элсэн орох "зөвшил"

    Сандел:
    Өмнөх лекцээр Локийн “зөвшилд суурилсан төр” хэмээх онолын талаар хэлэлцэж, үр дүнд нь хэдэн тооны эргэлзээ гарч ирсэн. Олонхын дэмжлэг байгаад ч өөрчилж чадахгүй “төрийн хязгаарлалт” гэж юу вэ? Энэ бол лекцийн төгсгөлд гарч ирсэн асуулт байсан.

    2018/02/12

    Шударга ёсны лекц 4-2: Нийгэмд элсэн орох "зөвшил"

    Өмнөх - Газрыг булаах нь шударга ёсонд нийцэх үү?

    Сандел:
    Өмнөх лекцээр бид нар Локийн байгалийн төлөв, хувийн өмчийн талаарх тайлбар, тэгээд зөвшлөөр хязгаарлагдсан зүй ёсны төр гэж юу болох тухай хэлэлцэж эхэлсэн.
    Лок, хүнд төрийг хязгаарлах нэгэн төрлийн язгуур эрх байдаг гэдэгт итгэдэг байсан. Тэгээд тэр эрх бол төрөлхөөс заяагдсан зүйл бөгөөд, хууль болон төрөөс үүдэлтэй эд биш гэж хэлсэн.

    2018/02/11

    Шударга ёсны лекц 4-1: Газрыг булаах нь шударга ёсонд нийцэх үү?

    Өмнөх - Намайг хэн өмчилдөг вэ?


    Сандел:
    Өнөөдрийн хичээлээр Жон Локийг авч ярилцана. Өнгөц харвал Лок бол либертаризм буюу чөлөөт зах зээлийн үзлийн хүчирхэг дэмжигч. Юуны өмнө тэрээр өнөөгийн либертаричуудын хэлдэг нэгэн санаанд итгэдэг байсан.
    Тэр бол, хэдий төлөөллийн төр ч юм уу, эсвэл ардчилсан зарчмаар сонгогдсон төр байлаа ч, төр гар дүрж болохгүй нэгэн төрлийн хүний суурь эрх гээч юм оршин байдаг, гэх санаа.